ISO is de afkorting voor International Organization for Standardization. Tja, dan weet je dus nog niets.
In fotografie staat het voor de licthgevoeligheid van de sensor van de camera. ISO wordt weergegeven met een getal (bv. 100, 400, 1600, 6400). Het getal geeft aan hoe gevoelig de camera is voor licht. Bij een hoger getal duidt op meer gevoeligheid en het kan je helpen bij weinig licht. Maar het heeft ook nadelen.
Er zijn altijd situaties te bedenken waarbij de camera zijn grenzen bereikt heeft. Wanneer het bv schemerig is, dan kun je kiezen om je diafragma – de f-waarde- zo laag mogelijk in te stellen. Daardoor kan je sluitertijd wat sneller worden. Maar vaak is dit niet voldoende, waardoor je dan eigenlijk geen goed belichte foto kunt maken, tenzij je een hele lange sluitertijd gebruikt.
Maar… je kunt dus extra licht “toevoegen” door de ISO waarde op te hogen. Hierdoor kun je je sluitertijd sneller maken, waardoor je toch in slechte lichtomstandigheden kunt fotograferen.
Het verhogen van de ISO waarde lijkt dus behoorlijk ideaal. Maar je kunt dit niet zomaar ongestraft doen. Hoe hoger je ISO waarde gaat hoe meer licht en dus hoe sneller de sluitertijd kan, maar ook de korrel in je foto wordt groter. In andere woorden je creëert ook ruis in je foto.
Is dit dan een reden om je ISO niet te verhogen? Nee, zeker niet. Want zonder het verhogen van de ISO waarde kon je die foto bij slecht licht sowieso niet maken.
Bovendien zijn er allerlei nabewerkingstools waarmee je vrij eenvoudig de ruis weer wat kunt verminderen.
Dat neemt niet weg dat je dan zomaar altijd met een hoge ISO moet fotograferen, het is een kwestie van de juist balans zoeken. Wanneer het niet nodig is, dan gebruik je geen hoge ISO. Maar je gaat het ook zeker niet uitsluiten omdat je geen ruis wilt.
We moeten ook niet vergeten dat de moderne camera’s echt wel wat aankunnen qua ISO. Daarnaast worden de fotobewerkingsprogramma’s ook steeds beter en kan ruis vaak heel goed verwijderd worden. Daarmee wil ik aangeven, dat je zeker niet bang moet zijn om de ISO waarde te verhogen, maar je moet je er wel bewust van zijn.
Bovenstaande foto is in een donker bos gefotografeerd met veel beweging op ISO 8000. Met een lagere ISO was de sluitertijd trager geweest en had er sws beweging in het beeld gezeten. Dan is de keuze voor een hoge ISO heel logisch. De ruis is er in de nabewerking uitgefilterd. (Disclaimer: het is natuurlijk wel een feit dat een Canon R5 en kwaliteitslens betere resultaten levert dan een ouder model spiegelreflex of compact camera)
Het zou zonde zijn als je de ISO hoog zet, terwijl je dit had kunnen voorkomen door de sluitertijd en het diafragma anders in te stellen. Zorg daarom dat je goed op de hoogte bent van de technische kant van fotografie. Leer hoe je de belichtingsdriehoek optimaal kunt inzetten. Dan is er niets aan de hand en dan weet je waarom je bepaalde keuzes maakt tijdens het fotograferen.
Olifanten die de rivier oversteken in Kruger park tijdens een spectaculaire zonsondergang… Tja, als je dat wilt vastleggen dan is een hoge ISO waarde nodig, anders wordt de sluitertijd veel te traag. Deze foto is met ISO 6400 geschoten waardoor mijn sluitertijd zeer snel was. De olifanten liepen snel en flapperden met de oren. Die beweging is nu bevroren dankzij de hoge ISO waarde.
Aangezien het een onderdeel is van de belichtingsdriehoek vind je de iso meestal op je opnamescherm. Bij touchscreens kun je deze gewoon aantikken om aan te passen.
Bijna iedere camera heeft wel een sneltoets voor de ISO waarde. Dit kan een losse knop zijn of een tab in een snelmenu. Het is een veel gebruikte factor in fotografie, daarom is het wijzigen van de ISO waarde nooit heel lastig. Bovendien zou je ook zelf een knop kunnen toewijzen die je kunt gebruiken voor het wijzigen van de ISO waarde.
Om een foto goed te belichten zijn de volgende drie factoren van belang.
Deze drie factoren moeten met elkaar in balans zijn, deze balans wordt vaak aangeduid door middel van de belichtingsdriehoek. Wanneer de driehoek volledig evenwijdig is dan heb je een globale belichting gekozen. Het is natuurlijk leuk om daar ook zo nu en dan een beetje van af te wijken. Maar het is altijd goed om de balans in de gaten te houden. Hoe dit werkt leer je in de basiscursus digitale fotografie.
Meer informatie over SLUITERTIJD of ISO vind je in een van deze blogs:
